buhârâ Evliyâsından Ve Şâfiî Mezhebi Âlimlerinden. İsmi Ali Olup, Babasının İsmi Muhammed'dir. Babasının İsminin Ahmed Olduğu Da Rivâyet Edilir. Künyesi Ebü'l-feth'dir. Doğum Târihi Ve Yeri Belli Değildir. 1010 (h.401) Senesinde Buhârâ'da Vefât Etti.
ali Bin Muhammed, Zamânının Büyük Âlimlerinden İdi. Ebû Hatem Bin Hibbân'dan Çok Hadîs-i Şerîf Dinledi. İlim Ve Edeb Sâhibi Bir Zât İdi. Nazım Ve Nesir Hâlinde Yazılmış Pekçok Şiirleri Vardır. Hayâtı Hakkında Fazla Bir Bilgi Yoktur.
talebelerine Sohbetlerinde Sık Sık Şöyle Buyururdu:
"kim Kendi Bozuk Hâlini Düzeltirse, Kendini, Çekemiyenlere Fırsat Vermemiş Olur.
büyüklerin Huzûrundaki Edepsizlik Ve Dostların Arasında Onları Aşağı Görmek Ne Büyük Cehâlettir.
kişide Îmân, İhlâs Ve Pişmanlık Bulunursa, Allahü Teâlâ Onun Bütün Günâhlarını Affeder.
kişinin Dünyâ Malını Arttırmaya Çalışması, Kendisi İçin Bir Noksanlık Ve Onun Kârı, Kazancı İse, Hayır Olmayıp Hüsrandır."
ali Bin Muhammed, Bir Vâzında Şöyle Nasîhat Etti:
ey İnsanoğlu! Allahü Teâlânın Emirlerini Hatırından Çıkarma Ve Bütün Âzâlarını O'nun Yolunda Kullan. Elin Ayağın, Gözün Kulağın, İtâattan Çıkarsa; Tekrar Allahü Teâlânın Ve O'nun Peygamberinin Buyurduklarını Onlara Öğret Ve Yaptırmaya Çalış.
ey İnsanoğlu! Körpe Ve Tâze Olan Şu Gençliğinle Gururlanma. Her Şeye Gücünün Yetmesi, Seni Aldatmasın. Senden Önce, Gençlerin Pekçoğu Saçı Sakalı Ağarmadan Bu Dünyâyı Terk Etti. Genç Ve Tâze Bir Fidanken Göçüp Gittiler. Farzet Ki Gençlik, Sâhibine Bir Takım Özür Olacak Şeyler Gösterir. İhtiyarın Özrü Yoktur. Onun İleri Sürdüğü Şeyler, Şeytanın Eğlencesi Olacak Şeylerden Başkası Değildir.
ey Sonu Harâb Olacak Olan Bir Evi Tamir Etmeye Çalışan Kişi! Allahü Teâlâya Yemin Olsun Ki, Bu Çalışma; Harâb Olacak Ömür İçin Tâmirden Başka Bir Şey Değil De Nedir?
ey Aklını, Fikrini, Gönlünü, Mal-mülk Toplamaya Vermiş Kişi! Böyle Yapma, Bu İşlerden Geri Dur. Zîrâ Mal-mülk Sevincinin Netîcesi, Hüzün Ve Kederdir. Ağlayıp, Sızlamaktır. Onunla Birlikte Olmak, İnsanı Allahü Teâlâya İbâdet Etmekten Uzaklaştırır.
ey İnsanoğlu! İnsanların Kalblerini Kazanmayı, Hoşnûd Ve Râzı Etmeyi İsteyerek, Herkese İyilik Et. İyilikten Ayrılma. Bu Yolda İnsanlara Hizmetin Devamlı Olsun. Çünkü İnsan, İyiliğin Kölesidir. Sana Bir Sıkıntı Ve Zarar Gelirse, Sen Bunu Yapanlara Karşı Gücün Yettiğinde Affedici Ol Ve Hatâları Görme!
ey Şu Anda Sevinç İçerisinde Olan İnsanoğlu! Sen Gaflet Uykusunda Yatıyorsun. Sevinç Ve Neşeni Devamlı Kalıcı Sanma. Bu Rüyâ, Şimdi Sana Neşe Ve Sürûr Veren Bir Zamandır. Sana Cezâ, Üzüntü Ve Sıkıntı Veren Zaman İse, Uyanınca Gelecektir.
kaynaklar
1) Tabakât-üş-şâfiiyye; C.5, S.293
2) El-bidâye Ven-nihâye; C.11, S.345
3) Şezerât-üz-zeheb; C.3, S.159
4) Miftâh-üs-se'âde; C.1, S.229
5) Vefeyât-ül-a'yân; C.3, S.376
6) İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; C.4, S.334